Gminy, powiaty i jednostki straży pożarnej coraz częściej kupują mobilne magazyny energii na przyczepach, głównie w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. To nowa grupa sprzętu i opisy przedmiotu zamówienia bywają przepisywane z jednej karty katalogowej, bez zastanowienia, czego zamawiający naprawdę potrzebuje: energii na wiele godzin, mocy do rozruchu urządzeń z silnikami czy współpracy z agregatem. Poniżej porównujemy magazyn energii z agregatem i zestawem hybrydowym, wyjaśniamy różnice między magazynami niskonapięciowymi i wysokonapięciowymi i udostępniamy wzór OPZ w formacie Word.
Wzór OPZ do pobrania
Pobierz wzór OPZ — mobilny magazyn energii na przyczepie (Word, .docx)
Wzór zawiera wymagania wspólne, tabelę parametrów z przykładowymi wartościami dla magazynu ok. 30 kVA / 50 kWh i ok. 45 kVA / 66 kWh, wymagania dla przyczepy, opcjonalny punkt o agregacie do współpracy z magazynem, gwarancję oraz listę dokumentów składanych z ofertą i przy dostawie. Pola do uzupełnienia są oznaczone na żółto.
Gdzie mobilny magazyn energii sprawdza się najlepiej
Magazyn energii nie hałasuje i nie wytwarza spalin, dlatego wygrywa z agregatem wszędzie tam, gdzie liczy się cisza, czyste powietrze albo praca w pomieszczeniu.
- Tam, gdzie hałas jest niewskazany albo ograniczony — nocna awaria w centrum miasta, prace przy szpitalu, szkole czy osiedlu, uroczystości i imprezy plenerowe, miejsca z ograniczeniami hałasu w porze nocnej.
- Akcje ratownicze i poszukiwawcze — oświetlenie terenu, ładowanie radiotelefonów, latarek i dronów, zasilanie namiotów i punktów dowodzenia. W lesie magazyn nie hałasuje, co ułatwia nasłuch, i nie ma gorącego układu wydechowego, który przy suszy grozi pożarem.
- Schrony i miejsca doraźnego schronienia — oświetlenie, wentylacja, łączność i ładowanie telefonów w pomieszczeniach, w których agregatu nie wolno uruchomić ze względu na spaliny. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej (art. 94) wymaga, by w nowych budynkach użyteczności publicznej i wielorodzinnych kondygnacje podziemne oraz garaże podziemne (z wyjątkami dla małych obiektów) projektować tak, by dało się w nich zorganizować miejsca doraźnego schronienia. Rozporządzenie MSWiA (Dz. U. 2025 poz. 932) wymaga w nich m.in. instalacji elektrycznej, oświetlenia całej powierzchni min. 50 lx i wentylacji na co najmniej 48 godzin — przy awarii sieci oświetlenie i wentylację mechaniczną trzeba z czegoś zasilić.
- Szkoły, przedszkola, żłobki, domy pomocy społecznej — oświetlenie, lodówki, sterowanie ogrzewaniem i punkt, w którym mieszkańcy mogą się ogrzać i naładować telefony podczas długiej awarii.
- Serwerownie, centra zarządzania kryzysowego, łączność i systemy ostrzegania — podtrzymanie serwerów, monitoringu, radiostacji i syren przy dłuższym braku prądu, jako źródło zasilania za istniejącym UPS-em.
- Punkty pomocy dla mieszkańców — zasilanie koncentratorów tlenu i innego sprzętu medycznego osób chorych w domach, ładowanie telefonów i wózków elektrycznych.
- Magazyny obrony cywilnej — gminy budują i remontują magazyny na sprzęt kupiony z programu. Mobilny magazyn energii stoi tam naładowany z sieci, w razie awarii zasila oświetlenie i ładowanie sprzętu, a w każdej chwili może wyjechać tam, gdzie jest potrzebny.
- Wodociągi i oczyszczalnie — automatyka, łączność i monitoring obiektów, które muszą działać bez przerwy.
Magazyn energii, agregat czy zestaw hybrydowy
Każde z tych rozwiązań ma inne zastosowanie i żadne nie jest najlepsze we wszystkim.
| Cecha | Mobilny magazyn energii | Agregat prądotwórczy | Magazyn + agregat |
| Hałas i spaliny | cicha praca (np. 58 dB(A) z 1 m), bez spalin — można postawić przy szkole czy w hali | hałas silnika i spaliny w miejscu pracy | agregat pracuje tylko wtedy, gdy trzeba doładować magazyn |
| Czas pracy | ograniczony energią akumulatorów | tak długo, jak jest paliwo | długi — agregat doładowuje magazyn |
| Rozruch urządzeń z silnikami | zależy od mocy szczytowej falowników | wymaga agregatu z zapasem mocy | szczyty przejmuje magazyn, agregat może być mniejszy |
| Koszty eksploatacji | bez paliwa i wymiany oleju | paliwo, oleje, filtry, przeglądy wg motogodzin | mniej motogodzin agregatu i mniej paliwa |
| Cena zakupu | wysoka w przeliczeniu na kW | najniższa | najwyższa |
| Mróz | akumulatory LFP wymagają podgrzewania przy ładowaniu w niskiej temperaturze | pracuje, zwykle z grzałką chłodziwa | jak magazyn i agregat |
W praktyce: magazyn sprawdza się tam, gdzie liczy się cisza i brak spalin, a obciążenie trwa kilka godzin. Agregat — przy długich awariach i dużych mocach. Zestaw hybrydowy łączy obie zalety: magazyn zasila odbiory na co dzień i przejmuje szczyty, a agregat uruchamia się automatycznie, gdy akumulatory trzeba doładować.
Magazyny niskonapięciowe (48 V) i wysokonapięciowe (ok. 400 V)
Mobilne magazyny energii różnią się przede wszystkim napięciem układu akumulatorów. Od tego zależy masa, cena, bezpieczeństwo obsługi i to, ile mocy magazyn odda w stosunku do zgromadzonej energii.
| Cecha | Niskonapięciowe 48 V | Wysokonapięciowe ok. 400 V |
| Napięcie akumulatorów | 48 V — zakres bardzo niskiego napięcia (do 120 V prądu stałego) | ok. 400 V prądu stałego — napięcie groźne przy dotyku i przy uszkodzeniu obudowy |
| Masa | większa — np. ok. 1100 kg przy 57,6 kWh | mniejsza — na rynku są magazyny ok. 60 kWh mieszczące się z przyczepą w 750 kg |
| Cena za kWh | wyższa | niższa |
| Moc w stosunku do energii | wysoka — np. 30 kVA ciągłej i 60 kW przez 5 s przy 49,8 kWh użytecznej | zależy od zastosowanego falownika — warto sprawdzać moc ciągłą i szczytową, a nie tylko kWh |
| Budowa | akumulatory złożone z modułów 4,8 kWh, osobny falownik na każdą fazę | zależnie od producenta |
Jeżeli magazyn ma być przewożony samochodem osobowym na przyczepie do 750 kg, przewagę mają systemy wysokonapięciowe. Jeżeli ma zasilać kuchnię, wentylację, chłodnię, serwerownię czy rozdzielnicę budynku z dużymi odbiorami trójfazowymi — ważniejsza jest moc ciągła, moc szczytowa i niezależne obciążenie faz, a obsługę będą prowadzić strażacy ochotnicy lub pracownicy gminy — wtedy warto wybrać system niskonapięciowy.
Jak dobrać mobilny magazyn energii
1. Moc ciągła i szczytowa
Moc ciągłą falowników podaje się w kVA. Przy współczynniku mocy 0,8 magazyn 30 kVA daje ok. 24 kW mocy czynnej. Urządzenia z silnikami elektrycznymi — wentylatory, sprężarki, agregaty chłodnicze, windy czy pompy — przy rozruchu pobierają kilkukrotnie więcej niż w czasie pracy, dlatego w OPZ trzeba określić także moc szczytową, np. „min. 60 kW przez 5 s”.
2. Energia użyteczna, nie nominalna
Czas pracy liczy się z energii użytecznej po stronie AC, a nie z pojemności nominalnej akumulatorów. Przykład: magazyn o pojemności nominalnej 57,6 kWh ma 49,8 kWh energii użytecznej (DoD 90 % i straty falowników). Przy obciążeniu 10 kW zasila odbiory ok. 5 godzin, przy 5 kW — ok. 10 godzin. Szczegółowy dobór dla budynków i firm opisaliśmy we wpisie Magazyn energii w firmie — zasilanie awaryjne i dobór.
3. Trzy fazy i obciążenie niesymetryczne
W obiektach publicznych odbiory jednofazowe rzadko rozkładają się równo na fazy. Magazyn z osobnym falownikiem na każdą fazę pozwala obciążyć każdą fazę niezależnie, w granicach mocy jednego falownika.
4. Wejście z agregatu i automatyczny start
Przy dłuższej awarii magazyn trzeba doładować. Warto wymagać dwóch oddzielnych wejść — z sieci i z agregatu — oraz sygnału automatycznego uruchomienia agregatu. Wtedy agregat włącza się tylko wtedy, gdy akumulatory są rozładowane.
5. Gniazda, temperatura, stopień ochrony
Typowy zestaw gniazd to CEE 16 A i 32 A 230 V oraz CEE 32 A i 63 A 400 V, każde gniazdo jednofazowe z własnym wyłącznikiem różnicowoprądowym. Dla sprzętu stojącego na zewnątrz należy określić zakres temperatury pracy (np. od −10 °C do +50 °C), stopień ochrony obudowy oraz — jeśli magazyn ma być ładowany zimą — podgrzewanie akumulatorów.
6. Masa, przyczepa i prawo jazdy
Prawo jazdy kategorii B pozwala ciągnąć przyczepę lekką (DMC do 750 kg) albo cięższą, jeżeli dopuszczalna masa całkowita zestawu nie przekracza 3,5 t. Magazyn ok. 1100 kg wymaga przyczepy dwuosiowej o DMC ok. 2000 kg — przed zakupem trzeba sprawdzić, czy pojazd jednostki może ją ciągnąć i czy kierowcy mają odpowiednią kategorię prawa jazdy.
Najczęstsze błędy w OPZ na mobilny magazyn energii
- Sama pojemność w kWh — bez mocy ciągłej i szczytowej magazyn może nie uruchomić urządzenia z silnikiem, które miał zasilać.
- Pomylona energia nominalna i użyteczna — różnica sięga kilkunastu procent i decyduje o czasie pracy.
- Moc podana w kW bez kVA — falowniki opisuje się mocą pozorną, a odbiory mocą czynną.
- Brak wejścia z agregatu — magazyn bez możliwości doładowania z agregatu kończy pracę po kilku godzinach awarii.
- Przyczepa niedopasowana do masy — wymóg przyczepy do 750 kg przy jednoczesnym żądaniu dużej mocy trójfazowej zawęża rynek do kilku konstrukcji i bywa niespójny.
- Brak zakresu temperatury pracy — sprzęt dla zarządzania kryzysowego ma działać także zimą.
Zestaw hybrydowy: magazyn energii i agregat Stage V
Najpełniejsze rozwiązanie dla zarządzania kryzysowego to magazyn energii współpracujący z agregatem prądotwórczym tego samego producenta. Magazyn zasila odbiory i przejmuje szczyty rozruchowe, a agregat — uruchamiany sygnałem z magazynu — doładowuje akumulatory i pracuje w korzystnym zakresie obciążenia. Agregat na przyczepie musi mieć silnik Stage V; wymagania dla takiego agregatu opisaliśmy we wpisie Wzór OPZ na agregat prądotwórczy. We wzorze OPZ na magazyn jest opcjonalny punkt 5 dotyczący agregatu.
Najczęstsze pytania
Czy mobilny magazyn energii można kupić z Programu Ochrony Ludności?
Tak — magazyny energii są wśród sprzętu kupowanego w ramach programu. Zasady programu i przykładowy sprzęt opisaliśmy we wpisie Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej — sprzęt z dotacji.
Czy magazyn energii zastąpi agregat?
Przy krótkich przerwach w zasilaniu i umiarkowanych odbiorach — tak. Przy awariach trwających dobę i dłużej magazyn trzeba doładowywać, dlatego najczęściej wybiera się zestaw z agregatem.
Jak długo wytrzymują akumulatory LFP?
Producenci mobilnych magazynów podają zwykle kilka tysięcy cykli — np. 6000 cykli przy głębokości rozładowania 90 %. Przy magazynie używanym głównie w sytuacjach kryzysowych liczba cykli w ciągu roku jest niewielka.
Czy magazyn można ładować z fotowoltaiki?
Tak, jeżeli ma regulator ładowania MPPT — w wielu modelach jest to wyposażenie opcjonalne, które trzeba wpisać do OPZ.
Mobilne magazyny energii Pramac w naszej ofercie
Przykładowe wartości we wzorze odpowiadają magazynom Pramac (Włochy) z serii MX i LX — akumulatory LFP 48 V z modułów 4,8 kWh, trzy falowniki, wejścia z sieci i z agregatu, sygnał automatycznego startu agregatu, zdalny monitoring GSM i stopień ochrony IP44. Na życzenie przygotujemy zestaw zabudowany na przyczepie z homologacją drogową.
- Magazyn energii Pramac MX 15/40 LFP — 15 kVA, 38,4 kWh
- Magazyn energii Pramac MX 30/60 LFP — 30 kVA, 57,6 kWh
- Magazyn energii Pramac LX 45/80 LFP — 45 kVA, 76,8 kWh
- Magazyn energii Pramac LX 60/100 LFP — 60 kVA, 96 kWh
- Wszystkie magazyny energii Pramac
Jeśli przygotowują Państwo postępowanie i potrzebują pomocy w doborze mocy i pojemności albo w dopasowaniu wzoru do konkretnych potrzeb — zapraszamy do kontaktu: tel. +48 602 647 847, biuro@pro-masz.pl.